Şimdi bu ilk elektronik devre işlerine giriştiğim zamanları hatırladıkça yüzümde hem bir tebessüm beliriyor hem de ‘iyi ki yapmışım’ diyorum. Hani böyle ilk defa bir şey öğrenirken hem heyecanlanır hem de ‘ya beceremezsem’ diye de ufak bir endişe duyarsın ya, işte tam olarak öyle bir durumdu benim için. LED yakmak… İlk başta basit bir şey gibi görünse de, o küçücük lambayı yanıp söndürebilmek benim için büyük bir başarıydı sanki. Tabii ilk denemeler pek parlak geçmedi diyebilirim 🙂
Biliyorsunuz, bu işlere başlarken ne kadar hevesli olsam da, bazen insan elindeki malzemelerle ne yapacağını tam olarak bilemiyor. O zamanlar internet de şimdiki gibi bol kaynaklı değildi pek. Neyse efendim, elime bir breadboard, birkaç direnç ve en sevdiğim renk olan kırmızı bir LED aldım. Ama ne LED! O kadar parlaktı ki, sanki bana ‘beni yak’ diye bağırıyordu. Devreyi kurdum kurmasına ama… ah o ilk kurduğum devre! Yanmadı tabii ki. Neden mi? İşte orada biraz kafa yormak gerekti.
Sorun neydi biliyor musunuz? Hani böyle en basit şeyi bile unutursun ya, işte benimki de öyle bir şeydi. LED’in yönünü ters takmışım! Evet, bildiğiniz ters takmışım. Elektrik akımı tek yönlü ilerler, LED de öyle. Kutup başına dikkat etmezsen, ışık alamazsın. Bu detay ne kadar önemliymiş meğer. O an anladım ki, bu iş sadece lehim yapmak, kablo bağlamak değil, aynı zamanda mantığını da anlamakla ilgiliymiş. Ne güzel değil mi? Kendi hatamdan bir ders çıkarmak.
Sonra doğru şekilde taktım LED’i, direnci de hesaba kattım tabii ki. Direnç olayı da ayrı bir dert aslında. Led’in üzerinde yazan voltaj değerinin üzerine çıkarsan, o an LED’i yakarsın, hem de geri dönüşü olmayacak şekilde. Birkaç tane LED’i de bu şekilde feda ettiğimi söylemeliyim. 🙂 Sanırım ilk denemelerde 3-4 tane LED’im gitti öylece. Ama olsun, her biri birer tecrübe oldu bana.
İşte o an, devre tamamlandığında LED’in o tatlı kırmızı ışığıyla yanıp sönmesi… İnanılmaz bir histi! Sanki bütün dünyaya ‘Ben bunu başardım!’ diye bağırasım gelmişti. O an hissettiğim o gurur, sanırım tarif edilemez. Hani böyle bir projeyi bitirince aldığın haz varya, işte ondan kat kat fazlasıydı diyebilirim. Bu arada, bu ilk LED yakma deneyimim bana elektronik dünyasının ne kadar geniş ve derin olduğunu da gösterdi. Sadece bir LED yakmak bile başlı başına bir öğrenme süreciydi.
Bu işlere yeni başlayanlar için birkaç pratik ipucu vermek isterim tabii ki. Öncelikle, kullanacağınız LED’in çalışma voltajını ve akımını mutlaka öğrenin. Genelde bu bilgiler datasheet’lerinde yazar. Sonra, LED’i koruyacak doğru değerde bir direnç seçmeniz gerekiyor. Bu direnci hesaplamak için basit bir formül var aslında: R = (V_kaynak – V_LED) / I_LED. Mesela, 5V bir kaynaktan 2V ile çalışan ve 20mA (0.02A) akım çeken bir LED için direnç şöyle hesaplanır: (5V – 2V) / 0.02A = 150 Ohm. Tabii bu değerler teoriktir, bazen biraz daha yüksek direnç kullanmak işi garantiye alabilir. Hani böyle ufak bir hata payı bırakmak gibi.
Bir de devre şemalarını okumayı öğrenmek çok önemli. Başlangıçta karmaşık gelebilir ama aslında mantığı çözdüğünüzde oldukça basit. Ben genelde Google üzerinde arama yaparak birçok örnek devre buluyordum. YouTube’da da güzel anlatımlar mevcut gerçekten, buradan da bakabilirsiniz. Hatta bazen forumlarda takılıp, başka insanların yaşadığı sorunlara ve çözümlerine de denk geliyordum. İşte bu yüzden teknolojiyle uğraşmak güzel, çünkü paylaşılan bir bilgi havuzu var.
Şimdi gelelim kodlama kısmına. Eğer bir Arduino gibi bir mikrodenetleyici kullanıyorsanız, işler biraz daha interaktif hale geliyor. LED’i yakıp söndürmek için basit bir kod yazmanız gerekiyor. Şöyle düşünün, bilgisayarda bir program çalıştırıp internete bağlanıyorsunuz ya, Arduino’da da bir program çalıştırıp LED’i kontrol ediyorsunuz. Bu program, hangi pin’e bağlı olan LED’in ne zaman yanıp ne zaman söneceğini söylüyor.
İşte size basit bir Arduino kodu örneği. Bu kod, 13 numaralı pine bağlı olan LED’i her saniye bir yanıp bir söndürecektir. Hani böyle ilk başta ‘Acaba çalışacak mı?’ dediğiniz anlar olur ya, işte bu kodun çalışmasıyla o anı yaşayabilirsiniz.
Öncelikle yanlış bir kullanım şekli göstereyim. Bu kod, LED’in sürekli yanık kalmasını sağlar, yani yanıp sönmez. Bu, ‘sadece yakmak istiyorum’ diyenler için bir örnek olabilir ama ‘yakıp söndürmek’ istediğimizde bu işe yaramaz.
// YANLIŞ ÖRNEK: Sadece yakar, söndürmez. void setup() { pinMode(13, OUTPUT); // 13. pin'i çıkış olarak ayarla }void loop() { digitalWrite(13, HIGH); // LED'i yak (HIGH = 1) // Söndürme komutu olmadığı için hep yanık kalır. }
Şimdi gelelim asıl istediğimiz, yani LED’i yakıp söndüren koda. Burada ‘delay()’ komutu devreye giriyor. Bu komut, belirli bir süre kodun çalışmasını bekletir. Yani, LED’i yakıyoruz, 1 saniye (1000 milisaniye) bekliyoruz, sonra LED’i kapatıyoruz, tekrar 1 saniye bekliyoruz. Döngü bu şekilde devam ediyor.
Bu arada, ‘HIGH’ ve ‘LOW’ değerlerinin aslında elektrik sinyallerini temsil ettiğini unutmamak lazım. ‘HIGH’ genellikle 5V (veya Arduino modeline göre değişen bir voltaj) iken, ‘LOW’ 0V’dur. Yani LED’i yakmak için voltaj veriyoruz, söndürmek için voltajı kesiyoruz. Ne güzel değil mi? Basit mantıklarla karmaşık işler yapabiliyoruz.
// DOĞRU ÖRNEK: LED'i yakıp söndürür. void setup() { pinMode(13, OUTPUT); // 13. pin'i çıkış olarak ayarla }void loop() { digitalWrite(13, HIGH); // LED'i yak delay(1000); // 1 saniye bekle digitalWrite(13, LOW); // LED'i söndür delay(1000); // 1 saniye bekle }
İşte bu kadar basit! Bu kod bloğunu Arduino IDE’ye yapıştırıp, kartınıza yüklediğinizde, 13 numaralı pine bağlı olan LED’in yanıp söndüğünü göreceksiniz. Tabii eğer LED’i doğru yönde ve doğru dirençle bağladıysanız 🙂 Tecrübeyle sabit, ilk denemelerde olabiliyor böyle şeyler.
Bu ilk LED yakma deneyimim, benim için sadece bir elektronik devre kurmak değil, aynı zamanda sabrı, dikkatli olmayı ve hatalardan ders çıkarmayı da öğreten bir başlangıç oldu. Hani böyle bazen hayatın küçük sürprizleri olur ya, işte bu da benim için öyle bir sürprizdi. Neyse efendim, bu ilk adımlardan sonra daha karmaşık devreler yapmaya başladım ama bu ilk LED’in yeri bambaşka bende.
Eğer siz de elektronik dünyasına adım atmak istiyorsanız, ilk olarak böyle basit projelerle başlamanızı tavsiye ederim. Hem malzemeleri ucuz hem de öğreneceğiniz şeyler paha biçilmez. Hatta bazen denk geldim, bazı yerlerde başlangıç kitleri satılıyor, içinde her şey oluyor. Böyle kitlere göz atabilirsiniz.
Sonuç olarak, LED yakmak ilk elektronik devre deneyimi için harika bir başlangıç noktası. Hem temel elektronik prensiplerini öğreniyorsunuz hem de kendi yaptığınız bir şeyin çalıştığını görmek inanılmaz keyifli. Tabii bu arada direnç değerini yanlış seçip LED’i yakmamaya dikkat edin 🙂